4 lipca 2025

Dla większości współmałżonków zobowiązania finansowe to codzienność – kredyty na wspólny dom czy mieszkanie to najpowszechniejsze powody, dla których zaciągamy długi. W chwili podpisywania umowy kredytowej z bankiem raczej nie zastanawiamy się co w sytuacji, gdy dojdzie do rozwodu, czy gdy jeden z małżonków umrze. Jak długo odpowiada się za długi męża po rozwodzie? Czy mąż odpowiada za długi żony? Co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża? Na te wszystkie pytania odpowiedź znajdą Państwo w niniejszym artykule.

Spis treści

Małżeńska wspólność majątkowa

Jakie przedmioty są objęte małżeńską wspólnością majątkową?

Małżeńska wspólność majątkowa jest to ustawowy ustrój majątkowy, powstający w chwili zawarcia związku małżeńskiego. Zgodnie z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym małżeńska wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Nabyte w trakcie trwania małżeństwa przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością majątkową ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Co to oznacza? Małżeńska wspólność majątkowa dotyczy między innymi pobieranego przez obu małżonków wynagrodzenia za pracę, dochodów z majątku wspólnego czy środków zgromadzonych na rachunku otwartym lub pracowniczym funduszu emerytalnym każdego z małżonków.

Co wchodzi w skład majątku osobistego?

Co zatem obejmuje swym zakresem majątek osobisty małżonka? Majątek osobisty dotyczy głównie przedmiotów majątkowych nabytych przed zawarciem związku małżeńskiego. Jeżeli zatem mąż przed wstąpieniem w związek małżeński nabył nieruchomość to tworzy ona jego majątek osobisty, a wraz z powstaniem małżeńskiej wspólności majątkowej nie wchodzi ona do majątku wspólnego. Majątek osobisty to także przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę (chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił) czy przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków, np. odzież osobista, kosmetyki i przybory toaletowe czy sprzęt medyczny i rehabilitacyjny (np. okulary, aparat słuchowy, wózek inwalidzki).

Odpowiedzialność za długi małżonka

Odpowiedzialność za długi małżonka zależy przede wszystkim od tego, czy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa małżeńska wspólność majątkowa czy też rozdzielność majątkowa. Jeżeli bowiem przy wspólności majątkowej małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel wówczas może żądać zaspokojenia również z majątku wspólnego obu małżonków. Jak zatem wynika z powyższego odpowiedzialność za długi małżonka zależy także od zgody współmałżonka na zaciągnięcie takiego zobowiązania. Jeżeli dług został zaciągnięty bez zgody współmałżonka (w sytuacji, gdy między małżonkami obowiązuje małżeńska wspólność majątkowa) wierzyciel może żądać spłaty z osiąganego przez zobowiązanego małżonka wynagrodzenia za pracę, z jego majątku osobistego lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, ale nie z majątku drugiego małżonka. Jeżeli zatem padnie pytanie, czy mąż odpowiada za długi żony, należy zweryfikować, jaki ustrój majątkowy obowiązuje między małżonkami, a w przypadku istnienia małżeńskiej wspólności majątkowej- czy mąż dłużniczki wyraził zgodę na zaciągnięcie takiego zobowiązania.

Rozdzielność majątkowa a długi męża.

Co do zasady, jeżeli między małżonkami panuje ustrój rozdzielności majątkowej to każdy z nich samodzielnie zarządza swoim majątkiem, zaciąga zobowiązania na swój rachunek i również odpowiada za nie samodzielnie. Ponadto przedmioty nabyte w trakcie trwania małżeństwa przy rozdzielności majątkowej pozostają własnością jedynie kupującego je małżonka. Rozdzielność majątkowa a długi męża to temat często poruszany w kontekście ochrony majątku jednego z małżonków – warto pamiętać, że tylko w przypadku zobowiązania zaciągniętego na zaspokojenie zwykłych potrzeb rodziny małżonkowie – mimo rozdzielności – odpowiadają solidarnie, czyli łącznie wobec wierzyciela. W praktyce oznacza to, że jeżeli jeden z małżonków zaciągnie zobowiązanie, aby pokryć zwykłe potrzeby rodziny wówczas małżonkowie wobec wierzyciela odpowiadają łącznie..

Co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża. Intercyza a długi.

Wiele osób z problemami finansowymi zastanawia się co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża/żony. Jak już wcześniej wskazaliśmy – najlepszym i najpewniejszym rozwiązaniem jest ustanowienie pomiędzy małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej. W tym kontekście warto poruszyć zagadnienie intercyza a długi, ponieważ to właśnie intercyza jest jednym z podstawowych narzędzi prawnych chroniących majątek osobisty przed odpowiedzialnością za zobowiązania drugiego małżonka. Jak ustanowić ustrój rozdzielności majątkowej? Możliwe jest to poprzez:

· zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej (intercyzy)- umowa zawierana przed notariuszem w formie aktu notarialnego, zawarcie takiej umowy możliwe jest zarówno przed, jak i w trakcie trwania związku małżeńskiego, w tym przypadku relacja intercyza a długi nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ skutecznie oddziela odpowiedzialność majątkową małżonków;

· ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej przez sąd – jest to możliwe np. w sytuacji, gdy jeden z małżonków działa na szkodę majątku wspólnego, należy wówczas złożyć do sądu odpowiedni pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej, decyzję podejmuje wówczas sąd, a ustrój rozdzielności majątkowej obowiązuje od dnia wskazanego w wyroku kończącym postępowanie;

· ograniczenie wspólności majątkowej- zawierając stosowną umowę małżonkowie mogą ograniczyć obowiązywanie wspólności majątkowej wyłącznie co do określonych składników majątku.

Jeżeli zatem ktoś zadaje sobie pytanie, co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża, odpowiedzią są właśnie stosowne działania prawne, takie jak intercyza czy postępowanie sądowe, które zabezpieczają interesy finansowe małżonka, który nie przyczynił się do zadłużenia.

Czy długi męża przechodzą na żonę?

A w takim razie, czy długi męża przechodzą na żonę? W przypadku śmierci męża, odpowiedź na pytanie czy długi męża przechodzą na żonę zależy od sposobu dziedziczenia oraz kręgu powołanych do spadku spadkobierców. Niestety istnienie między małżonkami rozdzielności majątkowej w trakcie trwania związku małżeńskiego nie ma wpływu na zasady dziedziczenia po zmarłym mężu. Jeżeli zatem zmarły mąż nie sporządzi testamentu i dojdzie do dziedziczenia ustawowego, do spadku w pierwszej kolejności zostanie powołana żona wraz z dziećmi zmarłego. Co zatem zrobić, aby nie doszło w takiej sytuacji do konieczności uregulowania zaciągniętych przez męża zobowiązań? Jeżeli żona chce się uchronić przez spłatą nie swoich długów powinna odrzucić spadek w całości bądź też przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza (oznacza to odpowiedzialność za długi jedynie do wysokości majątku zmarłego). Jeśli żona nie odrzuci spadku, a przyjmie go wprost (w całości, tj. zarówno pozostały majątek, jak i możliwe zadłużenie) wówczas będzie w pełni odpowiadać na długi zmarłego męża.

Czy żona odpowiada za długi męża po rozwodzie

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy żona odpowiada za długi męża po rozwodzie należy w pierwszej kolejności sprawdzić, jaki ustrój majątkowy obowiązywał między małżonkami. Jeżeli bowiem w trakcie trwania małżeństwa (lub przez zawarciem związku małżeńskiego) została podpisana intercyza, żona po rozwodzie nie będzie odpowiadać za długi męża powstałe w trakcie trwania małżeństwa. Wówczas każdy z małżonków samodzielnie rozporządza swoim majątkiem, zaciąga długi i odpowiada za nie wobec wierzycieli. Jeżeli jednak między małżonkami istniał ustrój ustawowej wspólności majątkowej, wówczas po rozwodzie byli małżonkowie wspólnie odpowiadają za zobowiązania zaciągnięte przed rozwodem. Ustrój wspólności majątkowej oznacza, że małżonka nawet po rozwodzie odpowiada za długi męża i odwrotnie. Jedyną sytuacją, kiedy żona nie odpowiada za długi męża po rozwodzie jest przypadek, w którym były małżonek działał bez jej zgody i zaciągnął dług, nie informując jej o tym i nie uzyskując stosownej zgody, a zobowiązanie to nie dotyczyło zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 37 jasno wskazuje do jakich czynności niezbędna jest zgoda małżonka, i są to:

· czynności prawne prowadzące do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzące do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;

· czynności prawne prowadzące do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

· czynności prawne prowadzące do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

· darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

Pozostaje pytanie, jak długo odpowiada się za długi męża po rozwodzie, jeżeli między małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa? Odpowiedzialność za długi po rozwodzie nie jest ograniczona w czasie. Jeżeli chcemy odpowiedzieć na pytanie, jak długo odpowiada się za długi męża po rozwodzie, odpowiedź co do zasady powinna być następująca: dopóki kredyt bądź inne zobowiązanie nie zostanie spłacone lub się nie przedawni.

Warto zaznaczyć, że w chwili obecnej termin przedawnienia kredytu bankowego to 3 lata od dnia wymagalności roszczenia. Jeżeli jednak małżonkowie zaciągnęli dług u osoby prywatnej wówczas przedawnienie nastąpi po 6 latach. Należy przy tym oczywiście pamiętać o czynnościach przerywających bieg przedawnienia, jak np. wystąpienie przez wierzyciela z pozwem o zapłatę.

Jeżeli zmagają się Państwo z problemem spłaty długu byłego małżonka lub chcieliby Państwo poznać więcej informacji dotyczących odpowiedzialności małżonków za długi- zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Długi małżonków – odpowiedzialność, zabezpieczenie, wspólność majątkowa