Rozwód to dla obu stron ogromne przeżycie – po kilku czy kilkunastu nawet latach wspólnego życia przychodzi moment, w którym trzeba zamknąć pewien etap, podjąć trudne decyzje i zmierzyć się z nową rzeczywistością – także tą finansową. I choć rozwód to przede wszystkim rozpad związku małżeńskiego, pociąga on za sobą szereg konsekwencji prawnych, o których część byłych małżonków zapomina. Jednym z roszczeń, o jakie można się starać po rozwiązaniu małżeństwa przez sąd są alimenty- i nie jest tu mowa tylko o alimentach na wspólne dzieci. Chodzi o alimenty na małżonka. Polski ustawodawca przewidział możliwość ubiegania się o alimenty po rozwodzie, w określonych jednak sytuacjach. Dzisiaj przybliżymy Państwu kwestię alimentów od byłego męża/żony, omówimy podwyższenie alimentów po 5 latach, a przede wszystkim wskażemy, jak złożyć pozew o alimenty.
Spis treści
Alimenty od byłego męża
Kodeks rodzinny i opiekuńczy rozróżnia dwa typy obowiązku alimentacyjnego od byłego męża/żony:
1. podstawowy (art. 60§1 KRO);
2. rozszerzony (art. 60§2 KRO).
Obowiązek alimentacyjny podstawowy
Czym różnią się powyższe alimenty na żonę/męża? Obowiązek alimentacyjny podstawowy występuje w przypadku, gdy były małżonek występujący z tym roszczeniem z powodu rozwodu z winy drugiej strony znajduje się w niedostatku. O niedostatku mowa jest wówczas, gdy były małżonek własnymi siłami nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części. Chodzi tutaj przede wszystkim o pokrycie kosztów związanych z mieszkaniem, jedzeniem czy innym podstawowymi potrzebami życia codziennego. Co ważne, jak wskazuje judykatura, stan niedostatku nie musi istnieć w chwili orzekania rozwodu. Możliwym jest orzeczenie alimentów od byłego męża/żony, gdy stan ten wystąpi po upływie pewnego czasu od rozwiązania małżeństwa.
Obowiązek alimentacyjny rozszerzony
W przypadku obowiązku alimentacyjnego rozszerzonego nie ma konieczności wystąpienia stanu niedostatku. Koniecznym jest natomiast orzeczenie wyłącznej winy w rozpadzie małżeństwa małżonka obowiązanego. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeśli w wyniku rozwodu małżonek niewinny doznaje znaczącego pogorszenia swojej sytuacji finansowej, może on wystąpić do sądu z żądaniem, aby małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia został zobowiązany do partycypowania – w odpowiednim zakresie – w zaspokajaniu jego usprawiedliwionych potrzeb. W sytuacji wystąpienia z roszczeniem obowiązku alimentacyjnego rozszerzonego sąd bada sytuację materialną małżonka niewinnego w rozkładzie pożycia w trakcie trwania związku małżeńskiego oraz po jego ustaniu. Trzeba określić, jak wyglądałaby jego sytuacja materialna, gdyby do rozwodu nie doszło. Należy zwrócić uwagę, że pogorszenie sytuacji materialnej ma być istotne. Co to oznacza? Jak przyjęto w orzecznictwie, istotne pogorszenie sytuacji materialnej to wynikająca bezpośrednio z rozwodu negatywna zmiana, polegająca na zmniejszeniu środków, którymi dysponuje małżonek niewinny, lub na zwiększeniu jego usprawiedliwionych potrzeb, przy czym pogorszenie sytuacji nie musi być tak znaczne, aby pociągało za sobą niedostatek małżonka niewinnego. Powinno jednak być wyraźnie odczuwalne, znaczące, inaczej byłoby „nieistotne”.
Alimenty na żonę
W trakcie trwania małżeństwa oboje małżonków ma obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny. Warto pamiętać, że wypełnianie tego obowiązku może polegać nie tylko na wsparciu finansowym, ale również – w całości lub częściowo – na osobistym zaangażowaniu w wychowanie dzieci oraz na pracy na rzecz wspólnego gospodarstwa domowego.
Jeżeli pomiędzy małżonkami orzeczono separację, obowiązek alimentacyjny dochodzony jest na zasadach określonych w art. 60 KRO, a więc tak samo jak w przypadku orzeczonego rozwodu. Alimenty na żonę można zatem uzyskać jeszcze w trakcie trwania małżeństwa- koniecznym jest jednak orzeczenie przez sąd separacji.
Alimenty od byłego męża po 10 latach od rozwodu
A czy można starać się o alimenty od byłego męża po 10 latach od rozwodu? Zawarcie przez rozwiedzionego małżonka nowego związku małżeńskiego automatycznie powoduje wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego względem niego. Chodzi tutaj oczywiście o sytuację, gdy małżonek uprawniony do otrzymywania alimentów zawrze kolejne małżeństwo. Bez znaczenia dla obowiązku alimentacyjnego pozostaje sytuacja, gdy to strona obowiązana do zapłaty alimentów po rozwodzie zawrze kolejny związek małżeński. Ponadto alimenty po rozwodzie są należne przez okres 5 lat, począwszy od wydania orzeczenia rozwiązującego małżeństwo stron, jeżeli małżonek obowiązany obowiązkiem alimentacyjnym nie został uznany za winnego rozkładu pożycia. W wyjątkowych sytuacjach, na wniosek uprawnionego, sąd może wydłużyć ten termin. Za sytuację wyjątkową, w orzecznictwie, uznawany jest m.in. wypadek małżonka, niezwiązany z zatrudnieniem i niezapewniający mu odszkodowania czy renty ubezpieczeniowej, w wyniku czego staje się on na stałe niezdolny do pracy i zostaje pozbawiony środków do życia.
Alimenty po rozwodzie- alimenty na małżonka
Aby sąd orzekł alimenty na żonę/męża konieczne jest zaistnienie poniższych przesłanek:
1. osoba uprawniona musi wystąpić z odpowiednim wnioskiem w trakcie postępowania rozwodowego lub z pozwem o alimenty, jeśli rozwód już orzeczono,
2. małżonek, który chce ubiegać się o alimenty, nie może być uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia,
3. małżonek uprawniony do alimentów musi pozostawać w stanie niedostatku lub – w przypadku wyłącznej winy drugiego małżonka w rozkładzie pożycia małżeńskiego – w sytuacji istotnego pogorszenia sytuacji materialnej, która nie oznacza niedostatku, ale za to jej bezpośrednią przyczyną musi być rozwód.
Jeżeli chodzi natomiast o wysokość alimentów na żonę/męża, to nie ma z góry ustalonej kwoty takiego roszczenia. Wysokość obowiązku alimentacyjnego zależy od potrzeb uprawnionego oraz możliwości małżonka obowiązanego.
Jak złożyć pozew o alimenty
Alimenty na małżonka orzekane są wyłącznie na jego wniosek. Z takim wnioskiem zwrócić się można już na etapie sprawy rozwodowej. Po jej zakończeniu trzeba wystąpić z odrębnym powództwem alimentacyjnym. Jak złożyć pozew o alimenty na żonę po rozwodzie z winy męża? Pozew taki należy skierować do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania strony powodowej lub pozwanej – wybór zależy od powoda. Sądem właściwym do rozpoznawania pozwu o alimenty na żonę po rozwodzie z winy męża jest sąd rejonowy (wydział rodzinny i nieletnich). Pozew o alimenty na żonę po rozwodzie z winy męża należy złożyć do sądu w 2 egzemplarzach- jeden dla sądu i drugi dla pozwanego, wraz z wymienionymi w pozwie załącznikami. Wartość przedmiotu sporu stanowi miesięczna dochodzona kwota pomnożona przez dwanaście (12 miesięcy).
Tożsama sytuacja dotyczy – przykładowo – złożenia pozwu o alimenty od byłego męża po 10 latach od rozwodu, pozew składany jest do sądu rejonowego.
Podwyższenie alimentów po 5 latach
Czy możliwym jest podwyższenie alimentów po 5 latach? Okazuje się, że tak. Jak wskazano wyżej, w wyjątkowych przypadkach sąd może przedłużyć okres obowiązywania obowiązku alimentacyjnego. W takich właśnie przypadkach możliwym jest także podwyższenie alimentów po 5 latach- musi jednakże dojść do pogorszenia sytuacji majątkowej uprawnionego. Co do zasady bowiem obowiązek alimentacyjny wygasa z upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu między małżonkami (chyba że zobowiązanym do płacenia alimentów jest małżonek uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia). Wobec powyższego, jeżeli sytuacja uprawnionego znacznie się pogorszy możliwym jest w stanie starać się o podwyższenie alimentów po 5 latach od dnia uzyskania wyroku rozwodowego.
W przypadku złożenia pozwu o podwyższenie alimentów trzeba wykazać, że nastąpiła zmiana okoliczności względem stanu, który obowiązywał w dacie rozstrzygania o obowiązku alimentacyjnym, np. wzrost kosztów utrzymania uprawnionego z tytułu alimentów, czy też pogorszenie jego stanu zdrowia skutkujące obniżeniem możliwości zarobkowych.
Alimenty na małżonka po 20 latach
Choć to wyjątkowa sytuacja, alimenty po 20 latach od rozwodu również mogą być w dalszym ciągu aktualne, gdy małżeństwo zostało rozwiązane z wyłącznej winy jednego z małżonków – zwłaszcza gdy uprawniony z przyczyn niezależnych (np. wypadek, ciężka choroba) nie może samodzielnie się utrzymać.
W takich przypadkach sąd analizuje, czy alimenty na żonę są nadal zasadne i czy rozwód przyczynił się do jej obecnej sytuacji. Tego rodzaju sprawy są trudniejsze, ale alimenty po 20 latach to realna możliwość, jeśli sytuacja życiowa byłego małżonka radykalnie się pogorszyła.
Jeżeli potrzebują Państwo dodatkowych informacji związanych z alimentami na rzecz byłego małżonka zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.