Alimenty są świadczeniem, którego wysokość uzależniona jest od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego (dziecka), jak i możliwości zarobkowych oraz majątkowych zobowiązanego. Są to kategorie zmienne, co powoduje, że w razie zaktualizowania się zmian w tym zakresie można domagać się zwiększenia obowiązku alimentacyjnego. Materialnoprawną (kodeksową) przesłanką do tego jest art. 138 k. r. o, zgodnie z którym „w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego”. W tym celu konieczne pozostaje złożenie pozwu o podwyższenie alimentów.
Najczęściej do wszczęcia postępowań dotyczących podwyższenia obowiązku alimentacyjnego dochodzi w związku z poszerzeniem potrzeb uprawnionego, a tym samym zwiększeniem kosztów jego utrzymania. Przykładowo taki stan rzeczy ma miejsce w następujących okolicznościach:
• rozpoczęcie edukacji przez dziecko,
• podjęcie przez dziecko studiów, w szczególności w innym mieście niż miejsce zamieszkania (w tym przypadku pozew składa samodzielne – jako osoba pełnoletnia – uprawniony z tytułu alimentów),
• choroba dziecka lub inny stan powodujący konieczność systematycznego ponoszenia kosztów leczenia.
Dodatkowo, w obecnych realiach przesłanką do podwyższenia alimentów, a w szczególności w przypadkach gdy od poprzedniego rozstrzygnięcia przez Sąd o obowiązku alimentacyjnym upłynęło kilka lat, może być zmiana realiów rynkowych, wynikająca ze wzrostu cen żywności oraz innych produktów czy też usług, spowodowana rosnącą inflacją.
Zaznaczyć należy, że strona inicjująca postępowanie o podwyższenie alimentów musi wykazać – zgodnie z obowiązującymi regułami procesowymi – że zaktualizowały się okoliczności, które uzasadniają ustalenie na jej rzecz większego obowiązku alimentacyjnego. Do pozwu należy zatem załączyć dowody potwierdzające, że doszło do powiększenia kosztów utrzymania dziecka (ewentualnie – zwiększyły się możliwości majątkowe i zarobkowe zobowiązanego z tytułu alimentów). Katalog środków dowodowych jest w tym przypadku otwarty. W zależności od okoliczności dowodami potwierdzającymi ww. fakty mogą być:
• faktury dokumentujące systematyczny zakup dla dziecka poszczególnych produktów lub usług,
• umowa najmu mieszkania lub pokoju, rachunki za media (w przypadku studentów studiujących w innym mieście),
• zaświadczenie z uczelni wyższej o przyjęciu lub kontynuowaniu studiów,
• zaświadczenia lekarskie (w przypadku podwyższenia kosztów utrzymania w związku z kosztownym leczeniem dziecka),
• dokumenty potwierdzające nabycie przez zobowiązanego dodatkowych uprawnień zawodowych;
• zeznania świadków.
W pozwie warto również rozważyć złożenie wniosku dowodowego o zobowiązanie pozwanego do przedłożenia zaświadczenia pracodawcy o zarobkach (np. z ostatnich sześciu miesięcy) czy też podatkowego zeznania rocznego za rok poprzedzający wszczęcie postępowania – dla wykazania faktów aktualnych możliwości zarobkowych strony przeciwnej.
