Testament wspólny czy testament wzajemny?

 

Testament wspólny czy testament wzajemny – informacje ogólne

Czy różni się testament wspólny od testamentu wzajemnego?

Aby uregulować sprawy majątkowe i zabezpieczyć przyszłość najbliższych najczęściej decydujemy się na sporządzenie testamentu. Warto więc zrobić wszystko, by zapisy w tym dokumencie odpowiadały prawu i by mogły zostać wykonane w przyszłości zgodnie z naszą wolą. To głównie małżonkowie decydują się, by zadbać o ochronę majątku i zabezpieczyć małżonka przenosząc na niego własność całego swojego mienia w przypadku śmierci. Choć wydawać by się mogło, że testament wspólny i testament wzajemny to ta sama instytucja pozwalająca uregulować sprawy związane ze spadkiem, te konstrukcje prawne znacznie się od siebie różnią.

Czy testament wspólny jest ważny?

Na początku warto zaznaczyć, iż polski ustawodawca wyklucza możliwość sporządzenia testamentu wspólnego, bowiem jak stanowi kodeks cywilny- testament może zawierać rozporządzenia majątkiem tylko jednego spadkodawcy. Uniemożliwia to zatem stworzenie takiego dokumentu przez dwie osoby (nawet małżonków). Warto o tym pamiętać, ponieważ w przypadku stworzenia testamentu wspólnego, wszystkie jego zapisy będą nieważne, nawet jeżeli odnosić się będą do wspólnej własności. Jedyną zatem możliwością w takiej sytuacji jest sporządzenie testamentu wzajemnego. Wobec tego w tym artykule skupimy się na tym co daje testament wzajemny, a także  zajmiemy się zagadnieniem – testament wzajemny czy warto? Postaramy się również odpowiedzieć na pytanie: testament wzajemny a dzieci?

Co daje testament wzajemny?

Sporządzenie testamentu wzajemnego polega na stworzeniu dwóch odrębnych dokumentów, w których każdy z testatorów będzie powoływać tę drugą osobę do całości spadku. Dla zachowania ważności testamentu wzajemnego ważne jest, by treść tego dokumentu nie budziła wątpliwości co do osoby go sporządzającej, a także woli testatora. Kodeks cywilny jasno wskazuje wymogi jakie należy spełnić, by w przyszłości nie podważono ważności testamentu, a co za tym idzie- by mógł on być w całości wykonany zgodnie z naszą wolą. W sytuacji, gdy akt ostatniej woli zostanie uznany za nieważny, dojdzie do dziedziczenia ustawowego.

Dzięki sporządzeniu testamentu wzajemnego mamy pewność, co stanie się z naszym majątkiem po śmierci. Wyłączamy w ten sposób od dziedziczenia spadkobierców ustawowych, a do spadku zostaje powołana jedna, konkretna osoba. W przypadku dziedziczenia ustawowego pierwszymi powołanymi do spadku jest małżonek wraz dziećmi spadkodawcy. Jeżeli spadkodawca nie ma dzieci do dziedziczenia razem z małżonkiem powołani zostają rodzice zmarłego, a w dalszej kolejności, jeżeli rodzice zmarłego nie dożyli otwarcia spadku- jego rodzeństwo. A za zatem co daje testament wzajemny. Stanowi on zapewnienie, że wypracowany dorobek życia pozostanie własnością współmałżonka, bez konieczności jego dzielenia, co w wielu przypadkach oszczędza problemów i konfliktów, związanych z ewentualną spłatą współspadkobierców przy próbie zniesienia współwłasności mienia.  

Testament wzajemny czy warto?

Często stajemy przez pytaniem: testament wzajemny – czy warto? Największą jego zaletą jest to, że testator sam decyduje, co stanie się z jego majątkiem po śmierci. Może nim rozporządzić w dowolny sposób i w każdej chwili odwołać zarówno całość testamentu jak i jego poszczególne części. Osoby, które sporządziły testamenty wzajemne mają pewność, że po śmierci drugiej osoby majątek wspólny pozostanie w dalszym ciągu ich własnością, a nie zostanie rozdzielony na kilka czy nawet kilkanaście części. Zapewnia to drugiej osobie swobodne korzystanie z mienia i rozporządzania nim bez uzyskiwania zgody pozostałych współwłaścicieli. Decyzję, czy warto sporządzić testament wzajemny powinien podjąć testator, biorąc pod uwagę zarówno przedstawione powyżej zalety tego rozwiązania jak i ewentualne negatywne skutki związane przede wszystkim z brakiem akceptacji takiego rozwiązania przez resztę krewnych. Odpowiedź na pytanie, testament wzajemny czy warto, wymaga zatem jednoczesnego uwzględnienia charakteru relacji rodzinnych pomiędzy najbliższymi członkami rodziny.  

Testament wzajemny a dzieci

Testament wzajemny a dzieci i ich prawo do zachowku

W kontekście poruszanego tematu ważnym zagadnieniem jest: testament wzajemny a dzieci?  Co z dziećmi w przypadku sporządzenia testamentu wzajemnego? Jeżeli rodzice sporządzą testamenty wzajemne dzieci pozostają wyłączone od dziedziczenia. Pamiętać jednak należy, iż bez odpowiedniego zapisu w testamencie w dalszej kolejności przysługiwać im będzie prawo do otrzymania zachowku.

Czy można uchronić małżonka przez zapłatą zachowku na rzecz dzieci?

Co więc zrobić, by uchronić małżonka przed koniecznością takiej spłaty? Istnieją dwa rozwiązania:

Po pierwsze możliwym jest wydziedziczenie dzieci w testamencie wzajemnym (jednak można tego dokonać jedynie, gdy dziecko wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, dopuściło się względem spadkodawcy lub osoby dla niego najbliższej przestępstwa umyślnego przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci albo też uporczywie nie dopełnia obowiązków rodzinnych).

Drugim rozwiązaniem jest zawarcie przed notariuszem przez spadkobiercę i jego dzieci umowy zrzeczenia się prawa do zachowku. Skutki takiej umowy rozciągają się także na dalszych zstępnych (tj. wnuków).   

 

Jeżeli więc testator będzie pamiętać o powyższych rozwiązaniach ochroni spadkobiercę przez koniecznością wypłaty zachowku. Dzieci zmarłego w takiej sytuacji będą pozbawione praw do zgłaszania swych roszczeń z tego tytułu. Warto o tym pamiętać w kontekście relacji: testament wzajemny a dzieci.

Testament wzajemny małżonków

W jakiej formie można sporządzić testament wzajemny małżonków?

Jak już wcześniej wspominaliśmy, najczęściej na sporządzenie testamentów wzajemnych decydują się małżonkowie, chcący zabezpieczyć na przyszłość wspólne mienie. Aby taki dokument był ważny niezbędnym jest, by testator nie działał pod wpływem błędu czy groźby, bądź nie był w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Testament wzajemny małżonków może zostać sporządzony w formie testamentu:

– holograficznego (napisanego w całości własnoręcznie, podpisanego i opatrzonego datą);

– aktu notarialnego;

Spadkodawca może sporządzić taki testament także w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie np. wobec wójta, a następnie jego wola zostanie spisana w protokole.

Odwołanie testamentu wzajemnego małżonków

Warto zwrócić uwagę na fakt, że testament wzajemny małżonków może zostać w każdej chwili przez spadkodawcę odwołany, poprzez zniszczenie dokumentu czy też sporządzenie nowego testamentu o zupełnie odmiennej treści i zawierającego inne rozporządzenie majątkiem.

Jeśli masz dodatkowe pytania związane z tematyką poruszoną w niniejszym artykule, skontaktuj się z naszą Kancelarią, a postaramy się wyjaśnić wszystkie Twoje wątpliwości.