W momencie zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy mężem a żoną powstaje wspólność majątkowa. Wyjątkiem jest sytuacja, w której małżonkowie zdecydują się zawrzeć umowę majątkową zwaną intercyzą. Wtedy każdy z nich może swobodnie dysponować majątkiem osobistym. Intercyza pozwala też zabezpieczyć się przed długami i zobowiązaniami podatkowymi drugiej strony.
Spis Treści
Co to jest intercyza?
Z formalnego punktu widzenia odpowiedź na pytanie, co to jest intercyza, wydaje się prosta. Jest to rodzaj umowy zawieranej przez małżonków lub osoby zamierzające zawrzeć związek małżeński, która modyfikuje ogólne zasady zarządzania majątkiem wspólnym. Zgodnie z art. 31 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wspólność majątkowa powstaje w momencie zawarcia związku małżeńskiego. Obejmuje ona środki pieniężne, prawa i dobra nabyte podczas trwania małżeństwa. Majątek osobisty stanowią natomiast m. in.:
- otrzymane spadki i darowizny,
- prawa autorskie,
- nagrody otrzymane za szczególne osiągnięcia,
- prawa własności przemysłowej.
Kiedy można zawrzeć intercyzę?
Zgodnie z przepisami intercyzę można zawrzeć jeszcze przed wstąpieniem w związek małżeński. Strony co prawda nie są jeszcze małżonkami, jednak uprawnienie to wynika bezpośrednio z art. 47 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wiedząc, przed czym chroni intercyza, strony mogą uniknąć budowania majątku wspólnego. Istnieje też możliwość podpisania jej w dowolnym momencie trwania małżeństwa.
Intercyza a dziedziczenie
Intercyza a dziedziczenie to temat, który cieszy się dużym zainteresowaniem małżonków. Warto pamiętać, że jej zawarcie nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami w ujęciu spadkowym. Innymi słowy, intercyza nie ma wpływu na dziedziczenie. Mąż i żona nadal dziedziczą po sobie na zasadach ogólnych. Są to jednak odrębne kwestie, a reguluje je prawo spadkowe.
Intercyza a długi i zobowiązania podatkowe
Narzędziem, które pozwala zabezpieczyć się przed długami małżonka, także w ujęciu podatkowym, jest intercyza. Co to oznacza? Wierzyciel nie ma prawa egzekwować długu z majątku odrębnego męża lub żony. Z drugiej strony, małżonek może powołać się na wobec osób trzecich na zawartą przez siebie intercyzę tylko wtedy, gdy osoby te o niej wiedziały. Ponadto umowa małżeńska chroni przed długami, które powstaną po jej zawarciu.
W kontekście zabezpieczenia przed zadłużeniem mówimy również o zobowiązaniach podatkowych. Co do zasady małżonkowie odpowiadają solidarnie za długi wobec fiskusa, jednak zasada ta nie obowiązuje w przypadku intercyzy.
Co daje intercyza w razie rozwodu?
Warto rozważyć jeszcze jedną kwestię, a mianowicie co daje intercyza w razie rozwodu? Majątek wspólny, jaki zgromadzili małżonkowie, wymaga podziału. Jest to jedna z najczęstszych przyczyn sporów między stronami. Tymczasem intercyza umożliwia małżonkom pozostanie przy majątku osobistym, który nie podlega podziałowi. Z drugiej strony, nie chroni przed obowiązkiem alimentacyjnym wobec współmałżonka, który orzeczeniem sądu może w szczególności spoczywać na stronie uznanej za winną rozpadu pożycia.
Intercyza – wady i zalety
Małżonkowie, którzy chcą zyskać swobodę dysponowania majątkiem własnym, mogą zdecydować się na rozwiązanie, jakim jest intercyza. Wady i zalety warto też rozpatrywać pod kątem zadłużenia. Umowa majątkowa chroni przed długami małżonka, co ma szczególne znaczenie w kontekście ryzykownych przedsięwzięć gospodarczych. Ważnym zagadnieniem są rozwody – małżonkowie, którzy podpisali intercyzę, unikają długiego i niejednokrotnie spornego podziału majątku w okresie następującym po rozwiązaniu małżeństwa przez Sąd.
Jeśli wspólnie z małżonkiem rozważacie możliwość, jaką jest intercyza, wady i zalety powinny być Wam dobrze znane. Najpoważniejszą wadą jest ograniczona zdolność zadłużania, w tym zaciągania kredytów. Małżonkowie nie mogą wspólnie rozliczać podatku dochodowego, tracą też elastyczność finansową, zwłaszcza w sytuacjach nagłych. Oznacza to brak dostępu do środków pieniężnych małżonka na przykład w momencie, w którym trzeba podjąć decyzję o szybkim leczeniu. Istnieją jednak pewne instrumenty prawne zabezpieczające strony, które warto wdrożyć po podpisaniu umowy majątkowej.